Категоризацијата на античките народи преку очите на големите европски сили во 19 век.
Категоризацијата на македонскиот народ .
Дали Британците се првите што почнаа да докажуваат дека Македонија била Грчка ,а Александар од Македон - Грк?
Во модерен, политички и етнички контекст
— одговорот е да.
Британија, Франција и Германија во 19 век беа креаторите на европскиот „Фелхеленизам“ (огромна љубов кон сè што е античко-грчко). Токму тие ги поставија темелите на романтичарската претстава за Грција, која подоцна беше искористена за да се оправда создавањето на модерната грчка држава како „бедем на западната цивилизација“ на Балканот против Отоманската Империја и „словенската опасност“.
Измислувањето на спорот за македонскиот идентитет во 19 век: Како британската империјална геополитика и европскиот филохеленизам ја обликуваа модерната балканска историографија
Апстракт
Овој труд го разгледува одлучувачкото влијание на западноевропските геополитички интереси во 19 век — поточно преку призмата на британскиот патописец и антиквар Вилијам Мартин Лик (1777–1860) и германскиот историчар Јоган Густав Дројзен (1808–1884) — врз оформувањето на западните ставови за етничката припадност на античките Македонци. Преку анализа на раната колонијална топографија и романтичарското движење познато како Филохеленизам, се утврдува дека претставувањето на Античка Македонија како ексклузивно „грчка“ е модерен конструкт, дизајниран да им служи на западните империјални стратегии во Источниот Медитеран. Овој труд покажува дека современата грчка национална историографија во значителна мера се потпира на овие надворешни западни наративи, чии корени не се автохтони за Балканот, туку се производ на европските дипломатски интереси од 19 век.
Вовед
Геополитичката кујна на балканската историја
Дебатата околу етничкиот и историскиот идентитет на античките Македонци често се третира како деветовна античка дилема. Меѓутоа, систематската категоризација на балканските народи во крути, модерни национални рамки не започна во антиката, туку на крајот на 18 и почетокот на 19 век. Во овој период, големите западни сили — пред сè Британија, Франција и Германија — беа силно вклучени во решавањето на „Источното прашање“ (неизбежниот колапс на Отоманската Империја).
За да ги обезбедат своите стратешки и поморски патишта во Медитеранот од ширењето на Руската Империја, западните сили го конструираа концептот на европскиот Филохеленизам — интензивна, романтичарска опсесија со античката класична Грција. Ова интелектуално движење се стремеше да создаде модерна грчка држава која ќе служи како „бедем на западната цивилизација“ на Балканот. Следствено, западните научници започнаа да ја прекројуваат балканската географија и историја за да ја прилагодат на овој романтичарски колонијален наратив.
Вилијам Мартин Лик и измислувањето на „Северните Грци“
Клучна фигура во овој процес беше полковникот Вилијам Мартин Лик (1777–1860), британски воен разузнавач, топограф и дипломат. Примарната мисија на Лик на Балканот не беше чисто академска; тој беше испратен од британската круна за да ги мапира отоманските територии, да ги процени локалните утврдувања и да ги идентификува потенцијалните христијански сојузници против отоманската власт.
Во своето капитално дело Travels in Northern Greece (1835), 1
Лик ги мапираше териториите на Македонија како посебна географска целина, но сепак, населението редовно го нарекуваше „Северни Грци“. Критичкото читање на неговото дело открива дека Лик ја употребувал оваа етикета без да понуди конкретни археолошки, епиграфски или јазични докази. Наместо тоа, неговите класификации совршено се совпаѓаа со британската империјална логика, која се стремеше да ги прошири концептуалните граници на „Хелада“ што е можно поевропски на север, со цел да ја зголеми територијата на идната грчка држава — сојузник на Западот.
Јоган Густав Дројзен и раѓањето на „Хеленизмот“
Додека британските топографи ја мапираа територијата на терен, германските академици ја обезбедуваа идеолошката рамка. Во 1833 година, германскиот историчар Јоган Густав Дројзен ја објави својата влијателна биографија за Александар Велики (Geschichte Alexanders des Grossen)2. На Дројзен му се припишува воведувањето на историскиот концепт на „Хеленизам“ (Hellenismus).
Дројзен се соочи со длабока историографска дилема: класичните грчки град-држави (како Атина и Спарта) жестоко ги отфрлаа Македонците како странски освојувачи и „варвари“. За да го заобиколат ова, Дројзен и неговите современи западни колеги го преформулираа Александар Велики не како македонски освојувач кој ја покори Грција, туку како „грчки херој“ чија божествена мисија била да ја прошири грчката култура во Азија и Египет. Претставувајќи го Александар како инструмент на грчката цивилизација, западната историографија успешно го апсорбираше целото наследство на независното Кралство Македонија под чадорот на класична Грција, претворајќи го посебното северно кралство во обична фуснота на грчката историја.
Прифаќање на западните конструкти од страна на модерната грчка историографија
Иронијата на модерната балканска политика лежи во тоа што претставувањето на античките Македонци како „етнички Грци“ потекнува од западноевропска интерпретативна рамка, а не од автохтони традиции. Пред 19-тиот век, христијанското население во Отоманската Империја кое зборуваше грчки јазик не се идентификуваше како „Хелени“ — во средниот век и под отоманскиот систем на милети, терминот Хелен беше синоним за „паганин“. Наместо тоа, тие се идентификуваа првенствено како Ромеи (Римјани), зачувувајќи го својот идентитет преку Источната Православна Црква и наследството на Византиската Империја.
Кога беше воспоставена модерната грчка нација-држава во 1820-тите, нејзините први интелектуалци се соочија со задачата да измислат национален идентитет кој ќе гарантира континуирана финансиска и воена поддршка од Велика Британија и Франција. За да го постигнат тоа, тие го отфрлија својот средновековен ромејски идентитет и целосно ги прифатија веќе готовите, романтичарски западни теории изградени од автори како Лик и Дројзен. Официјалната историја на модерна Грција беше ефективно изградена врз темелите на британската и германската колонијална наука од 19 век.
Коренот на современото негирање на македонскиот идентитет не лежи во почвата на античката историја, туку во геополитичките кујни на западна Европа во 19 век. Научниците како Вилијам Мартин Лик и Јоган Густав Дројзен го гледаа Балканот низ призмата на империјата, балансот на силите и романтичарскиот ориентализам. Модерната историографија мора критички да ги раздвои вистинските антички историски факти од политички мотивираните, колонијални наративи на 19 век.
_____
Литература / Извори:
1. Beaton, Roderick. (2019). Greece: Biography of a Modern Nation. London: Penguin Books. (Детално ја објаснува улогата на Западот и Филохеленизмот во создавањето на модерниот грчки идентитет).
2. Leake, William Martin. (1814). Researches in Greece. London: J. Rodwell.
3. Leake, William Martin. (1835). Travels in Northern Greece, Vol. I–IV. London: J. Rodwell.
4. Clarke, Katherine. (2008). Making Time for the Past: Local History and the Polis. Oxford: Oxford University Press. (Укажува на недостатокот на археолошки докази кај раните британски антикварци како Лик).
5. Hobsbawm, Eric. (1990). Nations and Nationalism since 1780: Programme, Myth, Reality. Cambridge: Cambridge University Press. (Ја деконструира „империјалната логика“ при цртањето на нациите на Балканот).
6. Droysen, Johann Gustav. (1833). Geschichte Alexanders des Grossen. Berlin. (Клучното дело каде Александар за првпат се дефинира како столб на европскиот концепт за „Хеленизам“).
7. Mango, Cyril. (1980). Byzantium: The Empire of New Rome. London: Weidenfeld & Nicolson. (Ја објаснува транзицијата од Хелени во Ромеи и зошто поимот Хелен со векови значел паганин).
8. Herzfeld, Michael. (1986). Ours Once More: Folklore, Ideology, and the Making of Modern Greece. Austin: University of Texas Press.
No comments:
Post a Comment