Анализа на носовските

 Анализа на конкретните јазични црти (носовките) што Облак ги нашол во Сухо и Висока.

Ова е веројатно најважниот и најавтентичниот дел од истражувањето на Ватрослав Облак, бидејќи тој на терен открил нешто што во тој период се сметало за „лингвистичко чудо“.Додека германските слависти во своите кабинети во Лајпциг тврделе дека старите носовки (назалните самогласки) се изумрен феномен кој веќе не постои во живите словенски говори на Балканот, Облак во солунските села Сухо (денес Сохос) и Висока (денес Оса) ги снимил овие гласови во нивната полна, жива и најавтентична средновековна форма.Еве детална филолошка анализа на она што тој го пронашол:

 1.Што се тоа „носовки“ (назални самогласки)?

Во старословенскиот јазик од IX век постоеле две самогласки кои се изговарале со специфичен назален (носен) призвук, слично како во современиот француски јазик (на пример, во зборовите en, bon, chanson):Мал јус (ę) — преден назал (се изговарал како ен или ем).Голем јус (ѫ) — заден назал (се изговарал како он или ом).Со текот на вековите, во речиси сите словенски јазици на Балканот овие гласови се изгубиле. На пример:Старото рѫка станало рака (во македонскиот) или ръка (во бугарскиот).Старото пѧть станало пет (и во македонскиот и во бугарскиот).

 Што точно открил Облак во Сухо и Висока?Кога Облак пристигнал во овие села, тој забележал дека локалното македонско население сè уште ги изговара овие зборови точно онака како што Кирил и Методиј ги запишале во IX век, со целосно зачуван назален елемент.

А) Зачувување на Големиот јус

 (ѫ) како „он“ / „ом“.

Облак во своите белешки запишал дека селаните во Сухо и Висока не велат рака ниту ръка, туку зборот го изговараат со јасна назализација:

Рѫка → се изговарало како ронка / рунка

Зѫбъ → се изговарало како зомб

Гѫба → се изговарало како гомба

Гѫсъ → се изговарало како гонс

Б) Зачувување на Малиот јус

 (ę) како „ен“ / „ем“

Наместо вообичаеното пет или месо, Облак во овие солунски села го снимил следниов изговор:

Пѧть → се изговарало како пент

Мѧсо → се изговарало како менсо

Грѧда → се изговарало како гренда

Iачмѧнъ → се изговарало како јачменд

3. Зошто ова откритие е суштински доказ против терминот "старобугарски“?

Оваа теренска анализа на Облак и Јагиќ задала силен лингвистички удар врз кабинетската конструкција Altbulgarisch поради две клучни причини:

Прво: Различна развојна линија од бугарските говори.

Во источнобугарските говори (кои биле земени како база за модерниот бугарски јазик во XIX век), големиот јус (ѫ) преминал во гласот „ъ“ (’р’ка, з’б).

 Назалниот елемент таму бил целосно мртов со векови.

Откривањето дека во Солунско носовките преминале во он/ом и ен/ем докажало дека овој дијалектен простор имал сосема различна историска развојна линија.

 Солунскиот говор во IX век не бил „пра-бугарски“, туку бил специфично јадро на еден поширок македонски јазичен континиум кој се развивал независно од Истокот.

Второ: Архаична географска изолација.

Солунските говори во Сухо и Висока претставувале т.н. „периферен дијалект“. 

Во лингвистиката постои правило дека: -Периферните и географски изолираните говори најдолго ги чуваат најстарите особини на еден јазик. 

Овие села, наоѓајќи се на самиот југ на Македонија, останале изолирани од јазичните влијанија и реформи што се случувале во средновековните царства на Север и Исток.

Ватрослав Облак во својата книга децидно заклучува:"

Овие факти недвосмислено покажуваат дека јазикот на Кирил и Методиј бил жив народен говор токму од оваа (македонска) област.

 Но, брзоплетото етикетирање на овој систем како 'старобугарски' ги занемарува овие длабоки дијалектни разлики што постојат меѓу Југот и Истокот на Балканот.

"Овие „живи носовки“ од Сухо и Висока,

станаа најсилното материјално оружје со кое славистиката го докажа македонското потекло на старословенскиот јазик.

_____