Орелски лет на Александар Македонски

Да, запознаен сум со овој исклучително интересен и специфичен историски настан. Станува збор за Дипломатската мисија во Кведлинбург во 973 година, 

настан кој е запишан во германските средновековни анали (како хрониките на Титмар Мерзебуршки) и кој фрла посебно светло на меѓународната позиција на Самоил и неговите браќа уште на самиот почеток на нивното дејствување.

Овој настан и симболиката на „подарокот“ во македонската историографија се толкуваат на следниов начин:

-Контекстот на средбата во Кведлинбург .

Во март 973 година, моќниот германски цар Отон I Велики организирал голем државен собор и прослава на Велигден во градот Кведлинбург (денешна Германија). 

На овој собор пристигнале амбасадори и владетели од цела Европа за да му оддадат почит.

Меѓу нив пристигнала и делегација од Македонија. Според дел од историчарите (како професорот Стјепан Антољак), на овој двор лично заминале Самоил и неговиот брат Арон со цел да побараат меѓународно признавање и сојуз против Византија, која само две години претходно го окупирала Источното Бугарско Царство. 

Во тој момент, државата на Самоил и Отоновата империја навистина имале блиски или индиректни граници во предел на централниот Балкан (помеѓу нив била само унгарската територија и Србија).

Мистериозниот подарок: 

Свилената завеса од Вирцбург

Најфасцинантниот дел од оваа приказна е токму подарокот што Самоил му го однел на Отон. Според историските претпоставки и зачуваните артефакти од тоа време, станува збор за луксузна византиско-словенска свилена завеса (тапет) која денес се чува во катедралниот музеј во градот Вирцбург, Германија.

На оваа свилена завеса е извезен мотивот на „Апотеозата на Александар Македонски“ (неговиот лет на небото). 

На неа е претставен Александар на кој два орли (христијански симбол) му ставаат златна круна со три крста на главата.

Зошто овој подарок е клучен за аргументите против бугарската теза?

Овој подарок често се користи во македонските историски кругови како силен симболичен доказ за неколку работи:

-Свеста за македонскиот идентитет и територија

 Ако Самоил се сметал себеси за директен наследник на Плиска и Преслав (бугарските престолнини), логично би било на германскиот цар да му однесе подарок со мотиви на Кубрат, Аспарух или Симеон. Наместо тоа, тој носи мотив на Александар Македонски. 

Тоа индиректно покажува дека Самоил и неговите браќа биле свесни за славата на територијата на која владееле (Македонија) и го користеле тој симбол за да го фасцинираат западниот свет.

Легитимитет независен од Бугарија:

 Оваа мисија се случува во 973 година. Официјално, Самоил се прогласува за Цар дури во 997 година .Ова покажува дека тој уште пред да ја земе титулата Цар , дејствувал како целосно независен владетел кој градел сопствена дипломатија со Западното Царство, независно од пропаднатиот бугарски двор на исток.

Тоа е одличен детаљ кој совршено се надоврзува на претходниот текст, бидејќи покажува дека Самоил уште од првиот ден гледал кон Западот (Германија и Рим) за сојузници, а не кон византиско-бугарските политички матрици на Истокот.

Во официјалните Кведлинбуршки анали (Annales Quedlinburgenses), каде што хроничарите детално ги запишувале сите странски делегации кои му оддавале почит на царот Отон I во март 973 година, пратениците на Самоил и неговите браќа се запишани со следниов латински термин:

"..legati Cometulorum'' или во превод "Пратеници на Кометулите / Синовите на Комесот" [1].

Зборот „Кометули“ е латинизирана форма за Комитопули (синовите на комесот Никола – Давид, Мојсеј, Арон и Самоил).

Овој специфичен запис е клучен поради две клучни историски причини:

Целосно одвојување од Бугарија:

 На истиот тој собор во Кведлинбург, германските хроничари посебно ги запишале пратениците од Бугарија („legati Bulgariorum“). Тоа значи дека за тогашниот германски двор и за европската јавност, пратениците на Бугарите и пратениците на Комитопулите биле две сосема различни делегации кои претставувале различни политички субјекти [1].

                     Дипломатски ранг:

 Хроничарите ги наведуваат пратениците на Самоил во ист ранг со пратениците на тогашните најмоќни европски држави – Римјаните (Византијците), Италијанците, Унгарците, Данците и Русите. Ова покажува дека државата на Самоил, уште во своите зачетоци (973 година), била третирана како значаен меѓународен фактор.

       Заедничка граница 

Постоел момент на заедничка граница или непосредно соседство меѓу двете империи.

Откако Отон I Велики ја основал Светото Римско Царство, германските граници брзо се прошириле на исток кон унгарските рамнини. Во исто време, по падот на Источното Бугарско Царство под Византија во 971 година, државата на Комитопулите (јадрото на идното Самоилово Царство) брзо се проширила на север.

Самоил ги зазел областите околу Белград, Браничево и Срем (денешна Сремска Митровица). 

Со тоа, неговата држава излегла на реката Дунав и директно се допрела до Источната марка (денешна Австрија), која тогаш била дел од Германската Империја.

Ова географско соседство е причината зошто за Самоил било од витално значење да испрати дипломати во Кведлинбург. 

Неговата цел била да го осигура северниот и западниот фронт преку пријателство со Германците, додека водел војна на југ против Византија.