Слово лаф

 Од живиот „Лаф“ до Λόγος: лингвистичко и историско патување

Раната човечка манифестација на говорот може да се проследи преку живиот македонски збор лаф, кој се користел како означување на разговор, говорење или лафење. Од фонетска и семантичка гледна точка, овој израз ја носи суштината на живото изразување, кое подоцна се стабилизира во слогова и именична форма. Според Jakobson (1971), во словенските јазици чест е феноменот на звучни трансформации на согласки, што овозможува премин од лаф → лав, при што безвучната /f/ преминува во звучната /v/.

Во следната фаза, лавење и слоговна стабилизација создаваат Слово, со вметнување на самогласки и адаптација на почетниот звук (Ч → С), што е типично за старословенски и македонски фонетски процеси (Róna-Tas, 1998; Ringe, 2006). Слово го претставува човекот како носител на жив израз, принцип на говор и основа на креативна активност. Ова е истовремено и семантички мост кон грчкиот поим Λόγος, кој ја трансформира живата словенска форма во книжевен и теолошки концепт. Во Λόγος, λ се однесува на течниот и сонорен почетен звук, γ (/ɣ/) на средната согласка како медиум на изразување, додека ο и ος ја завршуваат формата на именка, пренесувајќи ја функцијата на живото Слово во книжевна и богословска рамка.

Оваа трансформација не е само лингвистичка, туку и семантичка, бидејќи „Словото“ станува израз на теолошката идеја за Логос, која, според христијанската традиција, се манифестира како Исус. Во библиската формула „Словото стана тело“ (Јован 1:14), Словото се олицетворува како човек, што ги поврзува фонетските и семантичките промени со духовната и историска реалност на живата вера.

Истовремено, христијанството се појавува на овие простори во средината на првиот век н.е., при што Македонија, Ахаја и Рим стануваат рани центри на верата. Апостол Павле ја формира првата христијанска заедница во Солун, Берое и Филип, околу 50–55 г. н.е., а истовремено ја шири религијата во Ахаја преку посети на Коринт и Атина (Дела 16–18). Во Рим, христијанството се појавува околу 50–60 г. н.е., а заедницата се документира преку Павловото „Писмо до Римјаните“ и локалните историски записи за прогонства (Moss, 2012; MacCulloch, 2010). На овој начин, живиот македонски „лаф“ преку фонетски и семантички трансформации се претвора во Слово, кое подоцна станува Λόγος, и ја носи основата на верската и културната манифестација на раното христијанство.

Жив говор: Лаф

│

├─ Фонетска промена: Ф → В

│ (звучна трансформација, Jakobson 1971)

│

Лав (жив глас, израз)

│

├─ Слогова стабилизација: вметнување на О

│ (Слово, Róna-Tas 1998; Ringe 2006)

│

СЛоВо

│

├─ Превод во грчки книжевен и теолошки концепт:

│ С → λ (сонорна почетна структура)

│ Л → λ (течност на гласот, слогова срж)

│ В → γ (/ɣ/) (медиум на изразување)

│ О → ο (слогова стабилизација)

│ О → ο (завршен слог)

│

Λόγος (теолошко Слово, Исус)

____

Референци

Jakobson, Roman. Selected Writings on Slavic Phonology. The Hague: Mouton, 1971.

Róna-Tas, András. The Slavic Languages. London: Routledge, 1998.

Ringe, Don. From Proto-Indo-European to Proto-Slavic. Oxford: Oxford University Press, 2006.

Moss, Candida R. The Myth of Persecution: How Early Christians Invented a Story of Martyrdom. HarperOne, 2012.

MacCulloch, Diarmaid. Christianity: The First Three Thousand Years. Viking, 2010.

The Holy Bible, John 1:1–14; Acts of the Apostles, Chapters 16–20.